Γύρω στο 1910 οι πιο πολλοί άνδρες έχουν ήδη υιοθετήσει το ευρωπαΐκό κοστούμι τμηματικά και συνολικά. Οι χωρικοί και οι ηλικιωμένοι των πόλεων διατηρούν την παραδοσιακή γιορτινή αμφίεση που την αποτελούν τα παρακάτω ενδύματα:

α) σαλβάρ(ιν) ή καραβόνα, είδη φαρδιάς βράκας παρόμοιας με αυτή των ελλήνων των δθτικών μικρασιατικών παραλίων

β) καμίσ(ιν), το πουκάμισο

γ) διάφορους τύπους γιλέκου

δ) κοντή ζακέτα για νέους

ε) μακρυγούν(ιν) για τους ηλικιωμένους

Για τους αγρότες είχε διαμορφωθεί και διατηρήθηκε ακόμη και μετά το 1922 ο συνδυασμός:

α) ποτούρ(ιν), φαρδύ παντελόνι και

β) εφαρμοστό ένδυμα κορμού μανικωτό ή αμανίκωτο.

Σε όλους τους τύπους φορεσιάς στη μέση τυλίγεται ζωνάρι και το κεφάλι καλύπτεται απλά – με διάφορα είδη καλυμμάτων – ή πρόσθετα τυλίγεται και με μαντίλι, γύρω από το κάλυμμα.

 

Τα ζίπκας

Σύμφωνα με τη μέχρι τώρα έρευνα, οι νέοι Ελληνοπόντιοι, κυρίως των αγροτικών περιοχών και σε μικρό ποσοστό των αστικών κέντρων χρησιμοποιούν, ήδη το 1910, το σύνολο της φορεσιάς που ονομάζεται «Ζίπκας». «Τα Ζίπκας» περιλαμβάνουν τα παρακάτω τμήματα με τη σειρά που φοριούνται:

α) Ζίπκα: παντελόνι με στενά σκέλη και φαρδιά σούρα στο πίσω μέρος. Η ζίπκα δίνει και το όνομα στο σ΄θνολο της φορεσιάς. Η Ζίπκα – και όλη η φορεσιά – φτιαχνόταν είτε από ντόπιο μαύρο ύφασμα είτε από γαλλικό ύφασμα σε χρώμα καφέ ή ανοιχτό γαλάζιο.

β) καμίσ(ιν)

γ) γελέκι(ιν)

δ) ζωνάρι, το γιορτινό είναι το μεταξωτό που ονομάζεται τραπολόζ(ιν)

ε) κοντέσ', κοντό πανωφόρι τσάπουλας, χαμηλά υποδήματα

ζ) περικνημίδες πλεχτές ή δερμάτινες και

η) κουκούλα ή πασλύκ', το ιδιόμορφο κάλυμμα της κεφαλής που δένεται με διάφορους τρόπους.

Τα Ζίπκας ανάλογα με την περίσταση συμπληρώνονται με διάφορα εξαρτήματα, κοσμήματα και ποικίλο οπλισμό:

•  Το κιοστέκ: την ασημ΄ενια αλυσίδα

•  Το χαμαΐλί και το εγκόλπιο: ασημένια φυλαχτά

•  Το κοβούς ή γαβλούχ: την καπνοσακούλα

•  Τη ματαράν: θήκη για πυρίτιδα

•  Τα σιλαχλίκ: δερμάτινη ζώνη – θήκη και στερεώνονταν σ' αυτό το καροκουλάκ: μεγάλο μαχαίρι και

•  Η τάπαντζαν: πιστόλι.

Τα Ζίπκας, φορεσιά εμφαρμοστή στο σώμα του παλικαριού, εξυπηρετούσαν τη σβελτάδα του και ανέδειχναν τη λεβεντιά του αλλά και – στις επίσημες εμφανίσεις – τον πλούτο του, με την καλή ποιότητα του υφάσματος και το πλήθος των εξαρτημάτων και των όπλων.

Τα Ζίπκας είναι τύπος φορεσιάς τον οποίο δανείζεται και οικειοποιείται αφομοιώνοντάς τον ο ελληνικός πληθυσμός του Πόντου από το ιθαγενές στοιχείο του Καυκάσου, τους Λαζούς. Το φαινόμενο αυτό είναι φυσιολογικό και συνηθισμένο όταν έχουμε συνύπαρξη και συναναστροφή διαφόρων φυλών στον ίδιο τόπο, όπου υποβάλλονται σε ανάλογες ιστορικές συνθήκες. Έχουμε δηλαδή ένα φυσιολογικό πολιτισμικό φαινόμενο συνηθισμένο σε πολυπολιτισμικές κοινωνίες όπως εκείνη του Πόντου.

Η χρήση αυτού του τύπου φορεσιάς από τους νέους Έλληνες τοθ Πόντου φαίνεται ότι διαδόθηκε γιατί εξυπηρετούσε στον τρόπο ζωής τους. Σε έναν τρόπο ζωής που τον καθόριζαν το ορεινό τοπίο και κυρίως η έφιππη δραστηριότητα για τα έργα της ειρηνικής ζωής αλλά και για τους αγώνες αντίστασης στην καταπιεστική τοπική ή κεντρική τουρκική εξουσία. Ακόμα στη χρήση της φορεσιάς θα πρέπει να έπαιξε ρόλο και η φήμη των Λαζών για τόλμη και ανδρεία, γεγονός που πρόσθετε στη φορεσιά και το στοιχείο του θρύλου.